On 05/04/2013 21:01, Vax wrote:
> W dniu 2013-04-05 18:29, Andrzej Jarzabek pisze:
[...]
> Równie dobrze można by wywalić 144 albo 256 półtonów i "kwantować" - ale
> przecież tu nie O TO nie chodziło by wybranym zestawem "kilka z 19"
> przybliżać strój temperowany gam tuzinowych.

Jeszcze o tym - nie chodziło o przybliżanie stroju temperowanego 12TET,
tylko o granie w pewnych tonacjach. System tonacyjny nie oznacza
automatycznie ani 12-tonowej skali ani równomiernego temperowania. 19TET
jest systemem do grania muzyki tonacyjnej i normalnie nic z niego nie
wyrzucasz - każdy z 19 dźwięków ma swoje odpowiednie oznaczenie w
systemie tonacyjnym. Na przykład w tonacji A-dur masz w tercji Cis, a w
tonacji B-moll masz w tercji Des. W 12TET jest to ten sam dźwięk, ale w
19TET 2 różne dźwięki. Idea jest taka, że możesz zagrać utwór w dowolnej
z tych tonacji i zawsze wiadomo którego z tych dźwięków użyć -
teoretycznie powinno to dobrze brzmieć, w zależności od utworu może
lepiej niż w 12TET.

Oczywiście nie ma różny bez ognia i np. 19TET ma nieco gorszą kwintę.
Teoretycznie faktycznie, gdybyś chciał z jednej strony uzyskiwać coraz
czystsze interwały, a z drugiej chciał móc bez strat przetransponować
dowolny utwór do dowolnego dźwięku wydawanego przez twój instrument, to
mógłbyś sobie dzielić oktawę w nieskończoność i mieć osobne dźwięki na C
z pięcioma bemolami i H z czterema krzyżykami. W praktyce jednak nie ma
to sensu, bo:
- ludzkie ucho nie odróżnia tak wielu dźwięków,
- również nie wychowyci zbyt drobnych różnic w interwałach - poniżej
pewnej granicy już nie będą brzmiały czyściej,
- ciężko ci będzie zrobić gitarę czy lutnię z taką ilością progów, albo
instrument klawiszowy z taką ilością klawiszy, jeszcze tak, żeby się na
tym dało sensownie grać,
- jak masz mieć gitarę z 256 progami, to już chyba sensowniej grać na
skrzypcach czy innej wiolonczeli,
- w przypadku współczesnych elektronicznych instrumentów klawiszowych
natychmiastowe przestrojenie między utworami albo nawet w trakcie utworu
nie jest żadneym problemem.

19 tonów, tak samo jak 12, jest pewnym kompromisem między możliwościami
ludzkiego ucha, zmieniającymi się możliwościami technicznymi i
zmieniającymi się kanonami estetycznymi (choćby samo założenie
tonacyjności).