W dniu 2014-06-04 20:25, Sebastian Biały pisze:
> On 2014-06-04 20:11, Robert Wańkowski wrote:
>> Czy ołów jest jedynym pewnym lekarstwem na wąsy? Nic równie dobrego i
>> "eko" nie wymyślono?
>
> Ciężko chyba wymyślać jeśli mechanizm ich powstawania jest niejasny.

Jest jasny jak głowa Korwina.

Cyna to bardzo twardy metal. W normalnym procesie, punkt lutowniczy
stygnie szybciej na zewnątrz niż w środku (chyba oczywiste). Ponieważ
wraz ze stygnięciem się kurczy, powstają naprężenia które ściskają
wnętrze punktu lutowniczego. Naprężenie te w czasie rzędu miesięcy
powodują "wyciskanie" metalu z wnętrza tak jak pasty z tubki. To właśnie
ten wyciśnięty metal tworzy włos cynowy.

Dodanie ołowiu o tyle neutralizuje problem, że ołów jako miękki metal
działa jak smar łagodzący naprężenia, w efekcie "zgniatany" jest miękki
ołów a nie sprężysta cyna i włosy nie powstają albo powstają w
ograniczonym zakresie (z fenomenem włosów cynowych spotkałem się kiedy o
RoHS jeszcze ptaszki nie ćwierkały).

Bezołowiowe rozwiązania problemu są dwa:

1. dodawać innego metalu działającego jak ołów. Teraz dają Ag i Sb,
które są drogie, ja bym proponował Fe albo Na, chociaż mogła by się
pojawić korozja.

2. wydłużyć proces studzenia cyny po lutowaniu - im dłużej będzie
stygnąć, tym mniejsze będą naprężenia włosotwórcze - proces znany od
stuleci w metalurgii stali jako "wyżarzanie".